Bewustzijn

Een onderwerp dat mij altijd heeft gefascineerd is ons bewustzijn. Een begrip dat door iedereen verschillend wordt begrepen en dat overlapt met begrippen zoals geest, ziel en psyche (zie Wikipedia). En wat mij daar dan vooral aan fascineert is hoe het zo is gekomen. Hoe is dat begonnen? Kijken krokodillen ook naar zichzelf en hoe ze zich verhouden tot anderen en welke impact te ze op anderen hebben en hoe ze daar op in kunnen spelen? Ik denk het niet. Ze geven ons in ieder geval niet de indruk. Of men slimme experimenten heeft gedaan om daarachter te komen weet ik niet. Google geeft geen antwoord op mijn vraag naar onderzoek naar de gevoelens of emoties van krokodillen.

Mensapen redeneren wel over hoe zij om (kunnen) gaan met anderen. Frans de Waal heeft daar een internationale carrière op gebouwd en indrukwekkende boeken over geschreven. Waar het volgens mij uiteindelijk op neer komt wat ons bewustzijn zo menselijk maakt en wat er onderscheidend aan is, is ons vermogen onszelf (en anderen) te beschouwen en over onze toestand (de “condition humaine”) te redeneren. We doen dingen (op basis van emoties, acties van anderen, indrukken, reflexen etcetera). Maar wij kunnen daar ook over redeneren, onszelf als het ware van een afstand beschouwen en als een ander zien.

Ik denk dat het duidelijk is dat wij als soort daar fundamenteel anders in zijn dan andere soorten. Wat jouw mening over dierenrechten ook is; een chimpansee heeft in een rechtbank niet dezelfde rechten als een mens (bijvoorbeeld). En dat komt volgens mij omdat ze niet de capaciteit hebben om expliciet te redeneren over zichzelf en anderen. Ze kunnen misschien wel leren zich in gebarentaal uit te drukken (bijvoorbeeld), maar daar kunnen ze dan nog niet mee redeneren over zichzelf en anderen.

Volgens Hariri begint dit met de cognitieve revolutie. Het feitelijke begin van de geschiedenis. Volgens sommigen kun je vrij nauwkeurig zeggen wanneer dit gebeurde: 75000 jaar geleden, na de bijna uitroeiing door de ontploffing van de Toba vulkaan (onder meer). Voor deze revolutie vinden we weinig aanwijzingen voor ons moderne bewustzijn. Daarna vinden we ze in grote aantallen en op alle plekken waar Homo Sapiens voor kwam.

Maar hoe is die cognitieve revolutie er gekomen? Dat ga ik de komende maanden onderzoeken.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>